خانه مبانی نظری خوشنویسی صنایع دستی نقاشی و نگارگری تعزیه و نمایش سینما و تلویزیون معماری شعر و ادبيات هنر جدید جشنواره ها

مسجد وکيل

مسجد وكيل يا جامع وكيل از آثار دوره زنديه در شيراز است. اين مسجد با 11 هزار متر مربع مساحت، 8660 متر زيربنا، 120 متر طول و 80 متر عرض در سال 1187 ه.ق. توسط كريم خان زند در محله در
مسجد وكيل يا جامع وكيل از آثار دوره زنديه در شيراز است. اين مسجد با 11 هزار متر مربع مساحت، 8660 متر زيربنا، 120 متر طول و 80 متر عرض در سال 1187 ه.ق. توسط كريم خان زند در محله درب شاهزاده، خيابان طالقاني فعلي و در حد فاصل حمام وكيل و بازار وكيل ساخته شده است.

در دو لنگه ورودي مسجد با 8 متر ارتفاع و 3 متر پهنا در هر لنگه، در ضلع شمالي مسجد قرار گرفته است. و در كنار آن نيز ورودي در بازار شمشيرگرها وجود دارد.

بر فراز سر در مسجد كتيبه اي كاشي كاري شده قرار دارد كه با خط نسخ آيات قرآني بر روي آن نگاشته شده است. در پايان نيز تاريخ 1306 ه. قيد گرديده است. بر فراز آن نيز در ميان فضايي كاشي كاري شده، كتيبه اي قرار دارد كه نام فتحعلي شاه و حسين علي ميرزا با خط ثلث و آب طلاكاري شده بر روي آن نگاشته شده است.

در پيشاني طاق سردر، كاشي هفت رنگ وجود دارد، در زير طاق نيز با كاشي هفت رنگ مقرنس كاري شده است. دو طرف جرز طاق نيز با تصاوير گل و بته كاشي كاري شده است در دو طرف در ورودي دو كتيبه قرار گرفته كه با خط ثلث عالي بر روي آن عبارت محمد، علي، الله اكبر بر روي كاشي نگاشته شده است. بر فراز چهار چوب اين در، سنگ سه گوشي است كه بر پايين آن نيز همان عبارات نگاشته شده و در پايان نيز تاريخ 1260 قيد گرديده است.

در ورودي به سوي دالاني هشت ضلعي گشوده مي شود كه سقف آن با تصاوير گل و بته كاشي كاري شده و بر روي آن با خط كوفي عبارات لااله الاالله و ياعلي نوشته شده است.

بر ديوار رو به روي در ورودي مجلسي كاشي كاري شده به شكل مربع مستطيل قرار دارد كه به دو بخش تقسيم شده است و بر روي اين دو حديثي از حضرت رسول (ص) با خط نستعليق نوشته شده است.

در زير اين كتيبه، قطعه سنگي گندمكاري به شكل مربع مستطيل قرار گرفته كه با خط نستعليق عباراتي بر روي آن نگاشته شده است. در كنار اين قطعه سنگ، كتيبه اي از سنگ مرمر مربع شكل قرار دارد كه با خط نسخ بر روي آن عباراتي نگاشته شده است.

بر ديوار رو به روي حياط نيز سنگي سه گوش با عبارات لااله الا الله به خط كوفي قرار گرفته است. در زير آن نيز بخشي از آيت الكرسي نگاشته شده است.

دالان هشت ضلعي به دو راهرو متصل است كه در زاويه 90 درجه اي راهرو سوم، حياط مسجد با طول 60 متر و عرض 60 متر با كف پوشي از سنگ مرمر قرار گرفته است. در انتهاي راهرو اول سمت چپ در ورودي، دستشويي و اتاق هايي قراردارد كه پيش از اين اتاق طلاب بوده و هم اينك به انبار تبديل شده است.

در وسط حياط حوضي به طول40 متر و عرض 5 متر و عمق 2 متر با تخته سنگ هايي در لبه آن به طول 3 تا 4 متر به كار رفته است.

عمق اين حوض هم اينك ...متر است .در چهار ضلع حياط، طاق نماهايي قرار گرفته است كه تا ارتفاع يك متر از سطح زمين در پايين جرزها ستون ها، سنگ گندمك با تصاوير گل و بته حجاري شده، قرار گرفته است. بر فراز اين سنگ ها كاشي كاري شده است و با تصاوير گل، بته، نارنج و اسامي خداوند، مزين شده است.

در ضلع شمالي مسجد طاق مرواريد با دو گلدسته كاشي كاري شده قرار گرفته كه ارتفاع آن 20 متر و پهناي دهنه آن به تنهايي 12 متر و با جرزهاي كاشي كاري شده سمت چپ و راست طاق 20 متر است. در چهار ضلع طاق مرواريد، سه طاق نماي كوچك و يك شاه تويزه قرار دارد. يكي از اين طاق نماها، دهنه راه ورود به حياط مسجد است و سه طاق نماي ديگر جلو رواقي با 5 متر عرض را تشكيل داده اند. نماي بيروني طاق مرواريد، سقف و جرزهاي آن نيز با كاشي هفت رنگ با طرح هاي گياهي و هندي پوشيده شده است.در چهار ضلع حياط، طاق نماهايي قرار گرفته است

كه تا ارتفاع يك متر از سطح زمين در پايين جرزها ستون ها، سنگ گندمك با تصاوير گل و بته حجاري شده، قرار گرفته است. بر فراز اين سنگ ها كاشي كاري شده است و با تصاوير گل، بته، نارنج و اسامي خدانوند، مزين شده است.

در ضلع شمالي مسجد طاق مرواريد با دو گلدسته كاشي كاري شده قرار گرفته كه ارتفاع آن 20 متر و پهناي دهنه آن به تنهايي 12 متر و با جرزهاي كاشي كاري شده سمت چپ و راست طاق 20 متر است. در چهار ضلع طاق مرواريد، سه طاق نماي كوچك و يك شاه تويزه قرار دارد. يكي از اين طاق نماها، دهنه راه ورود به حياط مسجد است و سه طاق نماي ديگر جلو رواقي با 5 متر عرض را تشكيل داده اند. نماي بيروني طاق مرواريد، سقف و جرزهاي آن نيز با كاشي هفت رنگ با طرح هاي گياهي و هندي پوشيده شده است. ازاره داخلي طاق از سنگ مرمر سبك است و ازاره جرزهاي دو سوي چپ و راست طاق از بنگ گندمك منقش ساخته شده است. بر فراز پيشاني طاق بر روي كاشي هفت رنگ، عباراتي نگاشته شده است. بر روي جرزهاي دو سوي طاق نيز با خط نسخ عباراتي نگاشته شده است. در كمركش طاق كتيبه اي با تاريخ 1243 قرار دارد. در لبه داخلي طاق نيز كتيبه اي با خط ثلث از آيات قرآني قرار گرفته است.

در ضلع جنوبي حياط مسجد، طاقي در قرينه با طاق مرواريد و همانند آن با چهار طاق نما ساخته شده است. در زير اين طاق، در ورودي شبستان بزرگ مسجد با ابعاد 75×36 متر قرار دارد. طول شبستان 13 دهنه و عرض آن 5 دهنه دارد. در اين شبستان 48 ستون سنگي يكپارچه با ارتفاع 5 متر و قطه 80 سانتيمتر با طاق هاي ضربي قرار گرفته است كه به صورت مارپيچي به سبك زنديه حجاري شده است. كف پوش شبستان تخته سنگ هايي صاف است و ازاره آن تا ارتفاع يك متر و نيم از سطح زمين پوشيده از سنگ گندمك است.

در اين شبستان محرابي با كاشي هفت رنگ و تصاوير گل و بته قرار دارد كه ازاره آن به ارتفاع يك متر از سطح زمين پوشيده از سنگ مرمر است.

سقف محراب مقرنس كاري شده و در وسط محراب عباراتي بر روي كاشي نوشته شده است. در گوشه هاي بيروني سقف محراب نيز آياتي با خط ثلث نوشته شده است. جرزهاي سمت راست و چپ محراب پوشيده از كاشي هفت رنگ است و در آن كاشي معرقي به كار رفته كه بر آن عبارت ياعلي به خط كوفي نوشته شده است.

در سمت چپ محراب منبري با طول 6.40 متر و عرض 1.26 متر و قطر 5.5 متر از جنس مرمر مراغه آذربايجان با 14 پلكان قرار گرفته كه همچنان پابرجاست.

در ضلع غربي حياط 11 طاق نما وجود دار كه بر جرزها و لچكي آنها كاشي هاي رنگين قرار گرفته است. در پيشاني اين طاق نماها، اسامي خداوند نقش بسته است. بر پيشاني طاق ششم نيمه اي آيه اي قرآني با خط نسخ نگاشته

شده و در ضلع شرقي كه قرينه ضلع غربي با 11 طاق نما و كاش كاري رنگين است، بر پيشاني طاق ششم، نيمه اول آيات طاق ششم ضلع غربي با خط نسخ نوشته شده است.

در اين شبستان، سقف (گنبدهاي ميان تويزه ها) تنها در امتداد در ورودي تا محراب كاشي كاري شده و بقيه عرق چين ها از آجر است.

در پشت هر دو طاق نماهاي ضلع شرقي و غربي، رواقي كوچك قرار دارد كه در پشت رواق ضلع شرقي شبستاني 4 دهنه با طول 25 متر و عرض 20 متر قرار گرفته كه سقف آن آجري است و در آن 12 ستون سنگي يكپارچه به ارتفاع 5 متر قرار دارد. اين شبستان را شبستان زمستاني مسجد مي نامند. در كتيبه هاي سر در ورودي و حاشيه ايوان آيات قرآني با خطوط ثلث و نسخ در زمينه لاجوردي نگاشته شده است. در ضلع شمال شرقي حياط مسجد، حياط كوچكي با 35 متر طول و 20 متر عرض قرار گرفته كه درون آن نيز حوضي سنگي وجود دارد.

اين مسجد يك بار به وسيله حسين علي ميرزا فرمانفرما فرزند علي شاه قاجار (1250 - 1212 ه.ق) مرمت شده است. مسجد وكيل به مدت 10 سال محل برگزاري نماز جمعه بوده است.

سازمان ميراث فرهنگي اين بنا را در سال 1311 ه.ش. با شماره 182 به ثبت تاريخي رسانده است.

عدم نمایش نظرات

خانه | تماس | درباره ما |