خانه مبانی نظری خوشنویسی صنایع دستی نقاشی و نگارگری تعزیه و نمایش سینما و تلویزیون معماری شعر و ادبيات هنر جدید جشنواره ها

مبانی سینما

پدیدآورنده: سیدحمید میرخندان 1390 .24 اردیبهشت

كتاب مبانی سینما، نوشتة ویلیام فیلیپس و به ترجمۀ رحیم قاسمیان، برای بار نخست، در سال 1386 از سوی نشر ساقی، منتشر شده است. این كتاب، به گفتة مترجم آن، در واقع، بخش نخست از كتاب درآمدی بر فیلم[1]، منتشر شده در سال 1999 میلادی است.
مبانی سینما                                                      

كتاب مبانی سینما، نوشتة ویلیام فیلیپس و به ترجمۀ رحیم قاسمیان، برای بار نخست، در سال 1386 از سوی نشر ساقی، منتشر شده است. این كتاب، به گفتة مترجم آن، در واقع، بخش نخست از كتاب درآمدی بر فیلم[1]، منتشر شده در سال 1999 میلادی است. دو بخش دیگر آن، انواع فیلم و درك فیلم هستند كه به مطالب تئوریك و تحلیلی پرداخته­اند.[2]

در یادداشت مترجم، دربارة نویسنده آمده است، وی دكترای ادبیات نمایشی و مطالب سینمایی را از دانشگاه ایندیانا، یكی از ده دانشگاه برتر آمریكا، در رشتة سینما دریافت كرده است. او در همین رشته تدریس می­كند و دو كتاب دیگر در زمینة فیلم، به نام­های تحلیل فیلم (1985) و نگارش فیلم­نامة فیلم­های كوتاه (1999) نیز نوشته است.

كتاب مبانی سینما، افزون بر یادداشت كوتاه مترجم، مقدمه و پیش­درآمد نویسنده، دارای چهار فصل است:

فصل اول: میزانسن؛

فصل دوم: فیلم­برداری؛

فصل سوم: تدوین؛

فصل چهارم: صدا.

در پایان کتاب نیز نمایه­ها آمده است که در مجموع، به 191 صفحه می­رسد.

در فصل میزانسن، مباحثی دربارة صحنه­پردازی و بازیگری مطرح شده و آن­گاه، مباحثی كلی دربارة میزانسن آمده است؛ مباحثی چون تركیب تصویر، شكل و تناسب تصویر، فضای خالی، تقسیم قاب، پس­زمینه و پیش­زمینه، تركیب­بندی­های تصویر متقارن و نامتقارن، میزانسن و جهان خارج از قاب تصویر. مباحث نورپردازی به فصل فیلم­برداری منتقل شده است.

در لابه­لای این فصل، بحثی تكمیلی با نام میزانسن یا تدوین؟ در دو صفحة خاكستری رنگ، آورده شده است.

در فصل فیلم­برداری، مباحثی در زمینة فیلم خام، دوربین، فاصلة دوربین، چشم­انداز (پرسپكتیو) و فیلم­برداری دیجیتال مطرح شده است. در این فصل، یك بحث تكمیلی با نام فیلم­سازان و فیلم­برداری نیز در یك صفحة خاكستری رنگ آمده كه به نظرات فیلم­سازان مختلف دربارة فیلم‌برداری پرداخته است. در فصل تدوین، ابتدا، تاریخچه­ای دربارة تدوین فیلم آمده و سپس، مباحثی مربوط به شیوه­های انتقال، تدوین تداومی، سوپر ایمپوز (بر هم نمایی)، تدوین موازی، ضرب­آهنگ و زمان و تدوین دیجیتال مطرح شده است.

در فصل چهارم كتاب، صدای فیلم، ابتدا، تاریخچه­ای از صدا در سینما ارائه شده و سپس، از مباحث صدا (گفت­وگو) جلوه­های صوتی و موسیقی بحث شده است. مباحث بعدی، سكوت و كاربردهای صدا هستند.

در ضمن، این فصل دو بحث تكمیلی با نام­های نظر سازندگان موسیقی متن فیلم­ها دربارة موسیقی فیلم و صداها، جلوه­های صوتی و موسیقی در بخشی از فیلم روانی آمده است.

این چهار فصل، عناصر بیانی فیلم ـ عناصر تصویری و عناصر صوتی ـ هستند. در هر فصل، بخش عمده را مباحثی تحلیلی دربارة هر یك از این عناصر، به خود اختصاص می­دهد.

در میان این مباحث، گاه، به مباحث فنی صرف، مانند نسبت ابعاد تصویر، تدوین و صدا نیز پرداخته شده است. افزون بر این، در جای جای كتاب، گاه، از تاریخ شكل­گیری امكانات فنی فیلم نیز سخن به میان آمده كه بر غنای آن افزوده است. اگر چه كتاب، نگاهی تحلیلی و نظری به مباحث میزانسن، فیلم­برداری، تدوین و صدا دارد و به همین دلیل، بر خلاف آن‌جا كه نگاه تولیدی و عملی وجود دارد، به مباحث فنی تفصیلی نیازی نیست؛ ولی در این سطح، كتاب از غنای كافی برخوردار نیست. به عبارت دیگر، كتاب به بحث­های زیبایی­شناختی تكنیك­های سینمایی پرداخته و مباحث فنی آن ـ بر خلاف كتاب چگونگی درك فیلم، اثر جیمز موناكو كه آن هم كتابی جامع دربارة سینما، از تحلیل گرفته تا تاریخ سینما و نظریه­های فیلم است ـ بسیار اندك است. مقایسه‌ای میان مباحث فنی دو كتاب، دربارة فیلم خام، عدسی­ها و صدا، نشان می­دهد كه كتاب چگونگی درك فیلم بدین لحاظ، غنی­تر است؛ ولی در مباحث تحلیلی، در سطح پایین­تری از این كتاب قرار دارد. كتاب­هایی چون درك فیلم، نوشتة آلن كیسبی یر و شناخت سینما، نوشتة لوییس جانتی، اساساً به مباحث فنی نپرداخته­اند. در مباحث مبانی تحلیل كتاب مبانی سینما، گاه، به تاریخ شكل­گیری و تكامل عناصر بیانی فیلم توسط فیلم­سازان گوناگون نیز اشاره­هایی شده است. این آخرین ویژگی­ای است كه كتاب را برای كسانی كه می­خواهند با هنر فیلم، به صورت علمی و تاریخی آشنا شوند، مفید خواهد گردانید؛ ولی كتاب هنر سینما، اثر دیوید بوردول و كریستین تامسون كه از قدرت و اتقان علمی بالاتری در مباحث تحلیلی برخوردار است، از این ویژگی بی‌بهره است.

و سرانجام، كتاب مبانی سینما در لابه­لای مباحث، از تصویر نیز بهره برده است؛ قاب­هایی از فیلم­ها كه مرتبط با مباحث كتاب است و تصاویری مرتبط با مباحث، مانند تصویر دوربین استیدی­كم یا میزهای تدوین و... . این تصاویر جنبة آموزشی كتاب را تقویت می­كند.

 

نویسنده: سیدحمید میرخندان

منبع:ماهنامه رواق هنرواندیشه،شماره بیستم

1. FILM: AN INTRODUCTION

2. متن لاتین كتاب در دسترس نبود تا بر تفصیل مباحث دو بخش، مروری داشته باشیم.
1390 .24 اردیبهشت / نویسنده: سیدحمید میرخندان / نظر: 0 /

نظرات:

بازخورد مطلب:

خانه | تماس | درباره ما |