خانه مبانی نظری خوشنویسی صنایع دستی نقاشی و نگارگری تعزیه و نمایش سینما و تلویزیون معماری شعر و ادبيات هنر جدید جشنواره ها

هنر؛ جستجویی برای رسیدن به کمال

فاضل رابط، خوشنویس و تذهیب کار

پدیدآورنده: سرویس هنر اسلامی/ محمدسعید اکبرزاده ـ مصاحبه کننده: جواد احسانی مقدم 1395 .13 اردیبهشت

فاضل رابط متولد 1349 شهرستان بهشهر و دانش آموخته رشته مدیریت و فارغ التحصیل انجمن خوشنویسان ایران است. وی اکنون به عنوان دبیر هنر در دبیرستان بهشهر فعالیت دارد.

فاضل رابط متولد 1349 شهرستان بهشهر و دانش آموخته رشته مدیریت و فارغ التحصیل انجمن خوشنویسان ایران است. ویکه اکنون به عنوان دبیر هنر در دبیرستان بهشهر فعالیت دارد، از جمله خوشنویسان قرآنی است که به واسطه آشنایی عمیقش با خط و تذهیب، آثار ارزشمندی پدید آورده است.

چطور شد به خوشنویسی روی آورده‌اید؟
در طول روزگاران وسپری شدن عمر گرانمایه آدمی، هر انسانی در پییافتن گمشده درونی خود برای رسیدن به کمال است، من نیز گمشده درونی خود را در عرصه بی تکلف هنر یافتم و امیدوارم عنایات حضرت حق همراهم باشد.
در پرداختن به هنر خوشنویسی چه چیزی مشوق شما بوده است؟
بر خلاف برخی از کسانیکه همواره عده خاصی را مشوق خود میدانند، سرگذشت استادان بزرگ و گرانقدر عرصه هنر باعث شوق و اشتیاق شگرفی در من شده است، عزیزانیکه سراسر عمرشان را با عشق و دلسوختگی، با رنج و سختی و دلدادگی سپریکردند تا کاروان هنر و عرفان همواره در حرکت باشد، سراسر زندگی این بزرگان هر چند که در حضور آنان تلمذ نکرده‌ام، مشوقم بوده و البته در این زمینه، تشویق‌های مادرم نیز برای ادامه دادن به این فعالیت مؤثر بوده است.

چه رابطه‌ای میان هنر خوشنویسی و قرآن وجود دارد و تأثیر متقابل آنها بر همدیگر چقدر است؟
در جهان سلام حضرت امیرمؤمنان علی (ع) نخستین کاتب وحی الهی و از اولین خوشنویسان و کاتبان وحی به شمار میرود و در مذهب ما نگارش، خصوصأ نگارش آیات قرانی از اهمیت خاصی برخوردار است. با این اوصاف، هنر خوشنویسی هنری است درونی و شخص خوشنویس تا آیینه درون را صیقل ندهد، نمیتواند ادامه طریق داده و ره بپیماید، پس این شخص باید ابتدا خود مراحل تزکیه را پشت سر بگذارد که بتواند آیات الهی را به زیبایی و در شأن آن به نگارش در آورد و از این رو، میتوان گفت آیات قرآنی همیشه باعث رونق و گسترش خوشنویسی بوده است.

از چه زمانی به نگارش آیات قرآنی مشغول هستید؟
سابقه نگارش آیات قرآن و خوشنویسی من به سالها قبل بر میگردد و شاید دقیق نتوانم زمان خاصی را برای آن ذکر کنم، از کودکی به این هنر علاقه مند بودهام و در نوجوانی نیز به آموختن بیشتر و بهتر آن پرداختهام و شاید بهتر باشد برای این موضوع بیتی از حافظ شیرین سخن نقل کنم:
می خور که عاشقی نه به کسب است و اختیار این موهیت رسید ز میراث فطرتم

آثار خوشنویسی شده خود را تا کنون در چند نمایشگاه شرکت داده‌اید؟
تا کنون در دوازده نمایشگاه حضور داشتهام که از این تعداد دو نمایشگاه به صورت انفرادی و سه نمایشگاه در تهران و هفت نمایشگاه جمعی در شهرستانها و مراکز ستادها بوده است.

خوشنویسی آیات قرآن چه تأثیری بر روحیه شما داشته است؟
سؤال بسیار جالبی کردید. اما پاسخگویی به آن کمی دشوار به نظر میرسد. چون این یک مواجهه است و قابل توصیف نیست. به نظر من باید توفیق پیدا کرد. چه چیزی بالاتر از آن زمان که به دیدارت می‌خوانند و از سر بنده نوازی جامی از می ناب می‌نوشانند. در آن وادی لطف طبع و خوبی اخلاق نصیب آدمی می‌کنند و هنرمند هر دم برای چنین لحظهای به شکرانه منتظر می‌نشیند و آنگاه است که او خود فرمان می‌راند و می‌نگارد و ما هیچ و ما نگاه.... .

عده‌ای اعتقاد دارند هنر خوشنویسی میتواند باعث جذب جوانان به سوییک فعالیت مفید قرآنی باشد که این بحث در نهایت به آشنایی با دستورات و مفاهیم قرآنی و عمل به آن منجر میشود، نظر شما در این مورد چیست؟
من هم بر همین اعتقادم، چون همواره فطرت انسانی نیازمند مفاهیم ناب قرآنی است، روح پاک جوانان امروز تشنه آن است. با این توصیف اگر مفاهیم و آیات قرآنی به شیوهای نو و با نگارش زیبا در معرض دید علاقمندان قرار گیرد، تلفیق نگارش، با آیات الهی میتواند چشم نوازتر باشد و مورد پسند افتد. همان گونه که خواندن قرآن با صوت زیبا و موسیقی خاص آن هر شیفتهای را فرا میخواند. حتی می‌توانم بگویم این تأثیر آنقدر زیاد و مفید است که نگارش زیبای آیات الهی و بکار بردن صوت زیبا در قرائت آن می‌تواند موارد اشتباه در رفتار و کردار را در آدمی متذکر شود.

هنر خوشنویسی را نزد کدام استاد مشق کرده‌اید؟
هنگامی که مدرسه میرفتم، به ط ور ذاتی از بهترین شاگردان خط بودم همچنین لطف خداوند بر سرم سایه افکند و از روی استعدادی ذاتی، سالها از روی خطوط خوشیکه از قدما و معاصرین به دستم میرسید، مشق میکردم. پس از طی این دوره و پس از اینکه آگاهی بیشتری در این زمینه کسب کردم، به طور غیر مستقیم از طریق برخیکتب منتشر شده از خطوط استاد غلامحسین امیرخانی بهدهمند شدم. سپس گرایش به خط شکسته باعث شد از محضر استاد اسرافیل شیرچی نیز استفاده کنم و علاوه بر ایشان خطوط شکسته استادان گذشته نیز سرمشق کارم قرار گیرد.

گویا شما به آموزش خوشنویسی نیز مشغول هستید و شاگردانی نزد شما به یادگیری خوشنویسی مشغول هستند؟
بله در تهران برایم فرصتی پیش آمد تا در مدارس غیر انتفاعی و دولتی به آموزش هنر و برخی دروس مرتبط با آن بپردازم و هم اکنون در پی آنم تا در شهرستان خودم با توجه به ضرورتیکه احساس میشود، آنرا انجام دهم.

بیشتر به نگارش چه خطی علاقمند هستید؟
پس از طی دوره‌های انجمن خوشنویسان ایران و فارغ التحصیلی از آن مرکز احساس کردم در زمینه خط شکسته نستعلیق دارای استعداد بیشتری هستم. در این بخش هم بسیار تلاش کردم تا به ظرایف آن آشنا شدم و پس از اینکه دریافتم خطم استواری بیشتری پیدا کرده، برای اشاعه و حفظ آن اقدام به برپایی نمایشگاه کردم چون هنوز با تلاشی که از سوی استادان محترم در این بخش صورت می‌گیرد، جای شناساندن دارد و باید بسیار تلاش کرد و دلیل دیگر اینکه با حفظ قواعد خاص و پیچیده آن، آزادی و کش و قوس یا به تعبیر دیگر قول و غزل و شور و رحمت خدای لایزال مرا شیفته این نوع خط کرد و از طرفی حرکات موسیقایی خط شکسته نیز یکی دیگر از دلایل علاقه من به این خط است.

تعریف شما از خوشنویسی آیات قرآن چیست؟
چنین قلم را خاکسارانه برداشتن و لعلش را به مرکب آغشته کردن و آنرا در طریق سماع رهاندن به انتظار شنیدن آوای دوست و اینکه تا نیاز نیاوری و تمنا نکنی، نتوانیکه بستانی.

یک خوشنویس آیات قرآن باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟
کسی که در این وادی قدم می‌گذارد و اقدام به نگارش آیات الهی میکند در صورتی میتواند آثار بدیع و چشم نواز پدید آورد و با خالق رابطه عاطفی و معنوی بر قرار کند که دارای صفات و اخلاق نیکو باشد و هر چه را که باعث نزدیکی او به بزرگترین هنرمند آفرینش می‌شود، به قدر وسع به کار بندد.

خوشنویس آیات قرآنی برای پیشرفت در کارش باید چه کاری انجام دهد؟
انجام هر کاری سختی و ملال به همراه دارد و بخش هنر مضاعف است خاصه هنر خوشنویسی. اما این ملال با شکوه و البته ره آموزی است و به تعبیری هزار نکته غیر حسن بیاید. به نظر من حال که خداوند بر هنرمند منت نهاده و از ذات پاک خود به او امانتی سپرده باید که تنها از او خواست تا به سر منزل کمال و زیبایی رسید و همچنین تمرین و ممارست نیز از شرایط اصلی است.

در کنار و حاشیه قطعات خوشنویسی شده شما آثار تذهیب و گل مرغ هم دیده میشود، رابطه این هنر با نگارش آیات قرآنی را چگونه میدانید، و اگر این آثار نیز هنر شماست آنرا چگونه آموخته‌اید؟
از زمانهای گذشته نگارگری و تذهیب در خدمت نگارش آیات قرآنی بوده و قرآن کریم مزین تذهیب بزرگان این هنر شده است. تذهیب گل و مرغی که از دوران صفویه به جا مانده فوق العاده زیبا ست و هر بیننده خوش ذوق و مشکل پسند را مسحور می‌گرداند، من نیز در نگارش قرآن سعی کرده‌ام از آنها الهام بگیرم و در کارهایم استفاده کنم زیرا بازنگاری برایم بسیار لذتبخش است. رنگهایی چون لاجوردی، ارغوانی، فیروزه‌ای، سبز، قهوهای و... که از رنگهای روحانی و آرامبخش است در هر یک از هنرهای نگارگری، معماری سنتی، و حتی مرکبهاییکه برای نگارش مورد استفاده قرار میگیرد حضور شایسته‌ای دارند، مجلد هایی اینگونه که زینت بخش کتابهای قرآن است گواه آن است، در مورد بخش دوم سؤال شما باید عرض کنم بخش عمدهای از هنرها بصری است و باید از طریق دیدن کسب شود، هنرمند هوشمندانه و خلاقانه از این طریق به خلق آثار دست میزند در این مورد نیز لطف خداوند شامل حال من شده و در کنار خوشنویسی اقدام به نگارگری و تذهیب کرده‌ام و به اذعان دوستان و بینندگان آثارم هماهنگی و هارمونی بین این دو هنر عمیقاً دیده می‌شود. چون احساس یکسان در هر دو هنر متفاوت بکار گرفته شده است.

نظرات:

بازخورد مطلب:

خانه | تماس | درباره ما |