خانه مبانی نظری خوشنویسی صنایع دستی نقاشی و نگارگری تعزیه و نمایش سینما و تلویزیون معماری شعر و ادبيات هنر جدید جشنواره ها

نقاشی دیواری در دوره اموی

1392 .13 آذر

هرچند از دوره پیامبر (ص) و خلفای راشدین (41-11هـ.ق) هیچ گونه اثر نقاشی شناخته نشده است اما با گذشت زمان و روی کار آمدن خاندان بنی امیه (132-41 هـ.ق) و ساخت کاخ ها، هنر نقاشی نیز برای تزیین آنها مجددا رونق یافت.
هرچند از دوره پیامبر (ص) و خلفای راشدین (41-11هـ.ق) هیچ گونه اثر نقاشی شناخته نشده است اما با گذشت زمان و روی کار آمدن خاندان بنی امیه (132-41 هـ.ق) و ساخت کاخ ها، هنر نقاشی نیز برای تزیین آنها مجددا رونق یافت. در دوره بنی امیه نقاشی های دیواری با تکنیک فرسک براساس سنت های قبلی ادامه یافت.

نقاشی دیواری در دوره اموی

کاخ الحیر، کاخ المشتی، عمرا و سایر کاخ های معروف بنی امیه مزین به نقاشی با صحنه های شکار ، اشکال آسمانی ، نقوش نوازندگان ، رقاصان و غیره گردید. نخستین منابع از هنر تصویرگری دوران اسلام تابلوهای موزاییکی قبه الصخره در شهر بیت المقدس ، مسجد اموی دمشق و نقاشی های دیواری کاخ ها اموری سوریه و اردن امروزی است، در حالیکه از نقاشی بر روی کاغذ در عصر اموی هیچ نمونه ای به دست نیامده است.

نقاشی های ابنیه مذهبی
تزیینات مساجد اموی مناظر طبیعی و نقوش هندسی بوده و از نقوش جانداران استفاده نشده است. بنای قبه الصخره که در زمان عبدالملک مروان در سال 72هـ.ق به صورت هشت ضلعی ساخته شده است، دارای قدیمی ترین تزیینات تصویری است. این بنا درداخل دارای تزیینات موزاییکی با موضوع گیاهی مانند گل و بوته به شیوه ی قبل از اسلام است. تزیینات موزاییک کاری مسجد اموی دمشق نیز دارای تزیینات گیاهی مانند برگهای آکانتوس و نیز تصاویر ساختمان ها است.

نقاشی های قصرها
اتاق ها و حمام کاخ عمرا در کشور اردن کنونی مزین به نقاشی های دیواری هستند و نقاشی های هر اتاق نیز دارای خصوصیات تزیینی خاص خود می باشد. در یکی از اتاق های این قصر مجلسی نشان داده شده است که در آن شش نفر با لباس های زرنگار و در نهایت شکوه در مقابل یک امیر نمایانده شده اند. این گروه احتمالا شاهان شکست خورده از اعراب هستند. در بالای تصویر این افراد، نام آن ها به زبان یونانی و عربی نوشته شده است. این گروه تصاویر شامل امپراتور بیزانس، شاه ساسانی، رودریک (شاه گوت ها)، نگوسی (پادشاه حبشه) و دو تصویر کوچک ناشناخته می باشد. افراد در این مجلس به صورت تمام رخ، نیم رخ و سه رخ نشان داده شده اند. (1) به عقیده هرتسفلد این مجلس تقلیدی از یک نمونه کهن تر دوره ی ساسانی است که در آن چهره ی پادشاهان جهان که به درگاه خسروپرویز آمده اند نگاشته شده بود. (2)
در سایر نقاشی های دیواری این کاخ به تصاویری از برجهای دوازده گانه، جانوری شبیه خرس در حال نواختن ساز و نقوش انسانی ، تصاویر حیوانات ، صحنه های شکار ، و پیکره های زنان و مردان بر می خوریم. منشا بسیاری از این نقش مایه ها را می توان در هنر بیزانس یافت.
قصر الحیر غربی میان شهر دمشق و تدمر قرار دارد و تاریخ ساخت آن به 112هـ.ق و زمان هشام بن عبدالملک بر می گردد. این قصر دارای تزیینات نقاشی دیواری با نقوش انسانی ، حیوانی ، گیاهی ، شکارچیان و زنان نوازنده است.
موضوعات نقوش بکار رفته دراین قصر شبیه موضوعات نقوش ظروف فلزی دوره ی ساسانی هستند. از مهم ترین نقاشی های این قصر نقش اسب سواری در حال تاختن و تیر اندازی است. (شکل1) در قصر الحیر شرقی که در حدود 106 هـ.ق ساخته شده دو قطعه نقاشی دیواری بدست آمده است که یکی از آن ها بانوی زمین را در میان قاب گوهر آذین نشان می دهد. صحنه ی دیگر صحنه ی شکار است که شباهت انکارناپذیری با صحنه های شکار جام های زرین و سیمین ساسانی دارد.
قصر خربه المفجر که در حال حاضر ویرانه ای بیش نیست در نزدیک شهر اریحا قرار داد. این قصر و حمام دارای تزیینات موزاییکی سالم با اشکال هندسی و غیر هندسی است. موزاییک یکی از شاه نشین های آن از یک درخت مرکزی تشکیل یافته است، یک طرف این درخت دو آهو به چشم می خورد و در طرف دیگر شیری به شکار آهو رفته است.

پی نوشت
1- تالبوت، ص22
2- همان، ص27
1392 .13 آذر / نویسنده: / نظر: 0 /

نظرات:

بازخورد مطلب:

خانه | تماس | درباره ما |