خانه مبانی نظری خوشنویسی صنایع دستی نقاشی و نگارگری تعزیه و نمایش سینما و تلویزیون معماری شعر و ادبيات هنر جدید جشنواره ها

سخن‌پراکنی دینی در گسترۀ رسانه‌های دیداری و شنیداری

پدیدآورنده: گریگور تی. گوثالس، فیلیپ کارول لوکاس 1390 .13 اردیبهشت

در آغاز قرن بیست و یكم تأثیر، تنوع و پیشرفت سخن‌پراکنی دینی در معركۀ جهانی ادیان قدر و قیمتی بسیار یافت. از هند تا اروپا و از آمریكای لاتین تا ایالات متحدۀ آمریكا، سخن‌پراکنی دینی چنان اهمیت یافته است كه تعالیم و سرگرمی‏های دینی را بسان آذوقه به كثیری از مردم در جامعۀ جهانی می‏رساند.
در آغاز قرن بیست و یكم تأثیر، تنوع و پیشرفت سخن‌پراکنی دینی در معركۀ جهانی ادیان قدر و قیمتی بسیار یافت. از هند تا اروپا و از آمریكای لاتین تا ایالات متحدۀ آمریكا، سخن‌پراکنی دینی چنان اهمیت یافته است كه تعالیم و سرگرمی‏های دینی را بسان آذوقه به كثیری از مردم در جامعۀ جهانی می‏رساند.[1]

در یك ماه مفروض پژوهشی در ایالات متحده، بر اساس گزارش سال 2002 گروه تحقیقاتی بارنا[2] كه گروهی معتبر است، بیشتر بزرگسالان ـ یعنی 132 میلیون از 141 میلیون نفر ـ تجربه‌ای از ایمان مسیحی از طریق رادیو و تلویزیون مسیحی داشته‏اند. گزارش مذكور با ریزتر كردن یافتۀ مذکور، بیان می‏دارد كه 52% بزرگسالان آمریكایی در ماه پیشین رادیوهای خود را روی برنامه‏ای مسیحی تنظیم كرده بودند و از این تعداد شنوندگان، 38% در جریان برنامۀ تعلیم‏دهی، موعظه و یا تاك‌شوی دینی قرار گرفته‏اند؛ 43% از این جمعیت نیز به ایستگاه‏های موسیقی مسیحی گوش فرا داده بودند.

بررسی‏ها نشان می‏دهد كه زنان و آمریكایی‏های آفریقایی‌تبار در میان شنوندگان رادیوی مسیحی حضوری پررنگ‏تر دارند. 43% از تمام بزرگسالان ـ تقریباً معادل 90 میلیون نفر ـ تلویزیون مسیحی را در یك ماه مفروضِ پژوهشی تماشا می‏كنند، چیزی شبیه همین تعداد نیز هر هفته، كلیساهای مسیحی را همراهی می‏كنند. به شكل تعجب‏برانگیزی، بیش از پانزده میلیون ملحد، لاادری‏گر و افراد بزرگسالی از معتقدان غیرمسیحی، تا حدی در معرض ایمان مسیحی از طریق اشكال گوناگون سخن‌پراکنی دینی بوده‏اند.

هر چند حساب آماری دقیقی برای دیگر مناطق جهان در دست نیست، حضور فراگیر برنامه‏های دینی روی پخش‏كننده‏های برنامه‏های ماهواره‏ای كه به تمام قاره‏های جهان دسترسی دارند، گواه این حقیقت است كه پخش برنامه‏های دینی پدیده‏ای است كه به ناچار تمام پژوهشگران معاصر دین بایستی با آن روبه‏رو شوند.
منشاء

سرمنشاءهای پخش برنامه‏های دینی به همان روزهای نخستین پیدایش رادیو در ایالات متحده باز می‏گردد. اولین ایستگاهی كه جواز پخش رادیویی از گروه بازرگانی ایالات متحده دریافت كرد، كی‏دی‏كی‌ای پیتسبورگ[3] بود كه عصرهای یكشنبه شمّه‏ای از مراسم گروه كُر كلیسای اسققی جُلجُتا را پخش می‏كرد. هر چند مخاطبان این برنامه، زیر هزار نفر بودند، این پخش برنامه جزء لاینفكی از جدول برنامه‏های یكشنبه عصر این ایستگاه شد. به زودی روح سرمایه‏گذاری و كارآفرینی آمریكا به همراه تقاضا برای داشتن رادیو و شور و شوق میسیونوی مسیحیت انجیلی دست به دست هم دادند تا ده‏ها خدمت‏رسانی مسیحی رادیویی راه‏اندازی شود.[4]

انجیلی‏ها و بنیادگراهای مسیحی تنها خدمت‏رسانان دینی‏ای نبودند كه در خلال دهۀ 1920 به نیروی بالقوة رادیو برای خدمت‏رسانی واقف شدند. یگانه مكتب مسیحیت،[5] كه یك نهاد دینی تأثیر‌پذیرفتۀ فكری جدید در كانزاس سیتی ایالت میسوری بود، در سال 1922 روی ایستگاه WOQ به پخش برنامه پرداخت و در سال 1924 خود صاحب ایستگاه رادیویی شد.[6]

پس دهۀ 1920 و 1930 در ایالات متحده زمانی برای كشمكش میان مسیحیان بنیادگرا و تجدّدگرا [در این عرصه] بود.[7]
ظهور تلویزیون دینی

با پیدایش تلویزیون در دهۀ 1940، رقابت بین بنیادگرایان و تجددگرایان بسیار شدیدتر شد. هر جناح، تأثیرگذاری‏های فرهنگی بی‏شماری را در نظر می‏آورد و نوید آن خدمت‏رسانی دینی را سر می‌داد و فكر می‏كرد که رسانه بایستی از عهدۀ آن نوید برآید. شورای ملّی كلیساهای مسیح در ایالات متحدۀ آمریكا (NCC) در سال 1950 جانشین شورای قدیمی فدرال كلیساها (FCC) شد و فوراً درصدد آن برآمد تا دسترسی شبكه‏های تلویزیونی را فقط محدود به دایرۀ خدمت‏رسانی‏هایی كند كه اعضای كلیساهای‏ وابسته به آن موافق آن‌ها هستند. هم‌چنین NCC خواست كه شبكه‏های اصلی پخش برنامه، تقاضای فروش زمان‏های پخش تجاری به خدمت رسانی‏های دینی را ردّ كنند. این‏گونه فعالیت‏ها سرانجام باعث شد تا برنامه‏های دینی در خلال دهۀ 1950، در عمدۀ شبكه‏ها، محدود به زمان اختصاص‌یافته یعنی صبح یكشنبه و تعداد معدودی برنامه‏های پخش همزمان خدمت‏رسانی‏های مهم برای عموم شود.[8]

در این دوره، دهۀ1950، سه نفر از مهم‏ترین خدمت‏رسانان تلویزیونی مستقل ركس هومبارد[9] (متولد 1919)، اورال رابرتس[10] (متولد 1918) و بیلی گراهام[11] (متولد 1918) بودند.[12] البته در حالی كه انجیلی‏های مستقل مانند هومبارد، رابرتس و گراهام در حال ساختن امپراطوری‏های رسانه‏ای خود بودند، جریان اصلی خدمت‏رسانان دینی كه به شورای ملّی كلیساها وابسته بود هم‌چنان برنامه‏هایی محافظه‏كارانه‏تر برای استفاده در زمان‏های اختصاص‌یافتة صبح یكشنبه تولید می‏كرد. معروف‏ترین جریان در میان این خدمت‏رسانان، جریان اسقف فُولتون جِی شین[13] (1979ـ1895)، متمایل به كلیسای كاتولیك روم، بود.[14]
پیدایش شبكه‏های دینی مستقل

در خلال سال‏های 1960 تا 1990 مهم‏ترین توسعه‌ای که در این زمینه اتفاق افتاد به وجود آمدن شبكه‏های پخش برنامۀ دینی در ایالات متحده بود. این شبکه‌ها به شرح زیر هستند:

شبكۀ پخش برنامۀ مسیحی[15] (CBN)، شبكۀ پخش برنامۀ تثلیث[16] (TBN)، شبكۀ پروردگار را ستایش كن[17] (PTL)، شبكۀ تلویزیونی كلام جاوید كاتولیك رُم[18] (EWTN)، پخش برنامۀ لِسی[19] و پاكس تی‏وی.[20] این فعالیت‌ها موجب گسترش فرم‏های متنوع برنامه‏سازی، تلویزیون‏های دینی و پوشش رادیویی بی‏وقفه و ایجاد گشایشی در روند استفاده از فن‌آوری ماهواره در اطراف و اكناف عالم شد.

طلیعه‏دار این‏گونه خدمت‏رسانی‏های دینی شبكۀ CBN متعلق به پَت رابرتسون[21] (متولد 1930) بود. این شبكه در سال 1959 با ابتیاع یك ایستگاه UHF توسط رابرتسون در پورتسموثِ[22] ایالات ویرجینیا آغاز به كار كرد. در خلال دهۀ 1960، برنامه‏های CBN محدود به جدول برنامه‏ای روزانه‏ای می‏شد كه بین ساعت هفت یا ده بعدازظهر پخش می‏شدند. برنامة اصلی این شبکه، باشگاه 700[23] بود، این برنامه تاك‏شویی بود كه در خلال آن رابرتسون میهمانی را از مؤلفان انجیلی و تعدادی از نوازندگان موسیقی دعوت می‏كرد تا دربارۀ مسائل دینی، سیاسی و اجتماعی معاصر به بحث بنشینند. یك قسمت برنامه یعنی ارتباط مستقیم تلفنی، از كسانی كه محتاج شفادهی بودند، دعوت می‏كرد تا از میهمانان درخواست نیایش، تعویذ و كلماتی كنند كه در زندگی به آنان قوت قلب عطا كند. رابرتسون اواخر دهۀ 1960 در سراسر ایالات متحده شروع به گرداندن ایستگاه‏های رادیویی FM و تلویزیونی كرد و در اواخر دهۀ 1970 در حال ارسال برنامه‏های CBN از طریق ماهواره‏های وستار[24] و آرسی‏اِی ستكام[25] برای بیش از شصت گسترة ملّیتی بود.

این خدمت‏رسانی، تیمی از مشاورانِ نیایشی داوطلب را استخدام كرد، كسانی كه بیست و چهار ساعت شبانه‏روز برای این مجموعه كار می‏كردند. این كاركنان سامانه‌ای ارجاعی ایجاد كردند كه نوكیشان جدید را به سمت كلیساهای محلی هدایت می‏كرد. رابرتسون در خلال دهۀ 1980 برنامۀ باشگاه 700 را تجهیز دوباره كرد تا آن را شبیه تاك‏شوهای سكولار و قالب‏های مجله‏های خبریی هم‌چون برنامۀ اجراء امروز[26] و صبح بخیر آمریكا[27] كند.

سی‏بی‏ان در امر حملة بی‏امان رسانه‏ای[28] كه منطقه‏ای مفروض را در دورة زمانی متمركز غرق در برنامه‏های تلویزیونی، اجراهای رادیویی، نوارهای ویدیویی و بروشور می‏كند، پیشگام بوده است.

دسترسی جهانی سی‏بی‏ان[29] دست در دست خدمت‏رسان‏های مسیحی در سراسر جهان می‏نهد تا با استفاده از رسانه، مریدپروری، مستقر كردن كلیساهایی در مقیاس كوچك و فعالیت‏های بشردوستانه، بشارت[30] مسیح را گسترش دهند. در اواخر دهۀ 1990، سی‏بی‏ان بین‏الملل[31] در نود كشور و با بیش از پنجاه زبان به پخش برنامه پرداخت.

رابرتسون با راه‏اندازی شبكۀ تلویزیونی كانال 12 سی‏بی‏ان[32] در سال 1982پیشگام پخش برنامه در ناحیۀ خاورمیانه بود. در سال 1997 این شبكه در سراسر خاورمیانه از طریق ماهواره شروع به پخش برنامه كرد. به طرزی روزافزون، دیگر خدمت‏رسانان امریكایی پخش برنامه، كه بسیاری از آن‌ها امیدها و آمالی هزاره‏گرایانه را در سر می‏پروراندند، به سمت این منطقۀ كتاب مقدسی[33] نشانه‏روی كردند.

شبكه ست7[34] كه برنامه‏های تولیدشده در استودیوهای خاورمیانه، توسط مسیحیان خاورمیانه‏ای به زبان عربی را پخش می‏كند از این دست شبکه‌هاست. این شبكه مراقب است كه به طور مستقیم به اسلام حمله‏ور نشود و به شیوة كار فرهنگی، نمایش‏های پر احساس، تاك‌شوها [میزگردها]، برنامه‏های كودكان و برنامه‏های موسیقی را از طریق تلویزیون به تصویر كشد.

اقدامات رابرتسون الگوهایی را برای امپراطوری‏های پخش برنامه دینی فراهم کرد كه بر اساس آن دیگران پا جای پای سی‏بی‏ان گذاشته‌اند. رابرتسون خود در ارتقاء حق دینی[35] به عنوان یك نیروی سیاسی در ایالات متحده نقشی مؤثر را ایفا كرده است. او و دیگر پخش‏كننده‏های برنامه مانند جِری فالوِل[36] (متولد 1933) برای جناح انجیلی حزب جمهوری‏خواه تبدیل به سخنرانانی مورد احترام شدند.

شاید موفق‏ترین امپراطوری پخش برنامه‏ای جدید، شبكۀ پخش برنامۀ تثلیث  TBNباشد. اكنون و پس از آغاز به كار معمولی این شبكه در سال 1973، تی‏بی‏ان تا سر حدّ یك امپراطوری تلویزیونی نیم میلیارد دلاری رشد كرده كه مالك و گردانندة 22 ایستگاه تلویزیونی پُرقدرت و بیش از 500 ایستگاه كم‌قدرت در تمام نقاط كشور است. با شروع هزارۀ جدید 3500 امكان كابلی این شبكه به آن اجازه داد كه به مخاطبینی دستیابی داشته باشد كه تعداد آن‌ها روزانه سی میلیون نفر تخمین زده می‏شود. این خدمت‏رسانی از بیست و شش ماهواره استفاده می‏كند تا به بیست و چهار زبان بر فراز تمام قاره‏های بزرگ برنامه پخش كند، برنامه‏های شبكۀ تثلیث هر روز به شكل بیست و چهار ساعته پخش می‏شود. برنامه‏های این شبكه دربردارندة بزرگ‏ترین نام‏ها در دایرۀ تله‌ونجلیسم[37] است. بنیانگذاران این شبكه یعنی پال كراچ[38] (متولد 1934) و جن كراچ[39] از پیشینه‏ای پنتیكاستی[40] برخوردارند و سبك نیایشی و الهیات پنتیكاستی بر برنامه‏های این شبكه حاكم است. برنامۀ اصلی این شبكه كه آرم برنامه‏ای آن به حساب می‏آید، نمایش «پروردگار را ستایش كن»[41] است كه هم واریته‌شو[42] و هم تاك‌شو[43] نشان می‏دهد.

آقا و خانم كراچ شبكۀ گسترده‏ای را طرح‏ریزی ‏كرده‌اند كه در برگیرندۀ بُرشی از برجسته‏ترین مبلغین و موسیقی‏دانان مسیحی آمریكا در برنامه‏های‌شان می‏شود. این شبكه هم‌چنین سالی دوبار برنامۀ همیاری مالی[44] را به اجرا درمی‏آورد كه عایدی‏های این شبكه برای حفظ و گسترش این خدمت‏رسانی را افزایش می‏دهد.

دسترسی بین‏المللی تی‏بی‏ان با افتتاح رسمی تی‏بی‏ان اِنلِس[45] در سال 2002 با نشانه‌روی به سمت جمعیت روبه‌رشد اسپانیایی ایالات متحده افزایش یافت.
پخش برنامه‏های دینی در سطح جهان

یكی از مهم‏ترین تحولات در پخش برنامۀ دینی كه از اواسط دهۀ 1980 به بعد رخ داد گسترش سریع شبكه‏ها و برنامه‏ها در جای جای جهان بود. بسیاری از خدمت‏رسانی‏های پخش برنامه كه در اروپا و آسیا حركت گسترده‏ای داشتند بر پایۀ رادیو[46] بودند. متقدم‏ترین این‌ها، HCJB، یا صدای سلسه جبال آند[47] بود كه پخش برنامه‏ای موج كوتاه‏اش را در سال 1931 شروع كرد و آمریكای جنوبی را در بر می‌گرفت. در آغاز قرن بیست و یكم، این شبكه در حال به كار گرفتن سه موج كوتاه قدرتمند بود كه ایستگاه‏های این شبكه را انتقال دهد. این امواج برنامه‏های تلویزیونی و رادیویی را به سراسر جهان و با تنوعی از زبان‏های بومی ارسال می‏كند. رادیو واتیكان نیز پخش برنامۀ افتتاحیه‏اش را در سال 1931 ارسال كرد. بعد از گذشت سالیانی، این فعالیتِ راه‏اندازی‌شده توسط سیوعیان[48] به نحوی برنامه‏های خود را گسترش داده كه اکنون شامل سرویس خبری حرفه‏ای، برنامه‏های موسیقی امروزین، عشای ربانی هر روزه، پوشش زنده از جلسات خطابۀ دستگاه‏ پاپی و پخش ویدیویی زنده از پاپ به هنگام قرائت نیایش‏های انجِلُس یكشنبه[49] است. این‏گونه برنامه‏ها به سی و چهار زبان ارائه‌شده و روی امواج متوسط و كوتاه، ماهواره‏ و رادیویی FM فرستاده می‏شود.

شركت پخش برنامة خاور دور[50] (FEBC) در سال 1948 پخش برنامه‏های رادیویی خود را روی یك انتقال‏دهندۀ سادۀ یك هزار واتی در فیلیپین آغاز كرد. در دهۀ 1950، اف‏ای‏بی‏سی با استفاده از انتقال‏دهنده‏های مگاواتی، در حال پخش برنامه به سی و شش زبان و گویش برای جمهوری خلق چین و دیگر كشورهای آسیایی بود. اکنون اف‏ای‏بی‏سی برنامه‏های مسیحی خود را از بیش از سی ایستگاه برای آسیا، اروپای شرقی، استرالیا، و امریكای لاتین ارسال می‏دارد.

رادیو ترانس ورلد (TWR) طرح‏ریزی شد تا برخی ممنوعیت‏های موجود علیه برنامه‏های انجیلی را در هم شكند؛ ممنوعیت‏هایی كه دول اروپایی در خلال دهۀ 1950 بر ایستگاه‏های آنان اعمال كرده بودند. این ایستگاه حقوق پخش برنامه را بر اساس مقرّرات مراكش خریداری كرد و در سال 1960 شروع به پخش برنامه‏هایش در سراسر اروپا روی انتقال‏دهندۀ امواج كوتاه صد هزار واتی جدید خود كرد. در جهت گسترش خدمت‏رسانی، این ایستگاه انتقال‏دهنده‏های موج كوتاه و بلند و AM را ساخت و رهبران دینی محلی و موسیقی‏دانان را برای تولید برنامه به چهل زبان مختلف به كار گرفت. شبیه اف‏ای‏بی‏سی، این ایستگاه نیز در گریختن از دست اِعمال فشار مراجع قدرت در كشورهای كمونیستی موفق بود. امروزه پخش برنامه‏های این ایستگاه جهانی است و با برنامه‏های مسیحی انجیلی تقریباً به 80% از جمعیت جهان دسترسی دارد.

سقوط كمونیسم در اروپای شرقی (1991ـ1989) گسترة جدیدی را برای خدمت‏رسانی‏های پخش برنامه دینی باز كرد. با آغاز قرن بیست و یكم، تعدادی از پخش‏كنندگان برنامه بر شوروی سابق و ماهواره‏های آن سیطره انداختند. اروپای آگاپه،[51] یك سازمان میسیونری مسیحی بین فرقه‏ای، در میان این‌ها بود كه برنامه‏های تلویزیونی مسیحی را در سراسر اروپای غربی و شرقی پخش می‏كرد، و گروه پخش‏كنندگان مسیحی متحد اروپا[52] كه از ماهوارۀ دیجیتال و فن‌آوری كابل برای پخش موعظه، مطالعات كتاب مقدسی، موسیقی و فعالیت‏های تلویزیونی جهانی بهره می‏برد در سراسر بریتانیا، ایرلند و اروپای قاره‏ای برنامه پخش می‏كرد.

عمدۀ پیشرفت در اروپا به سال 1990 رخ داد، وقتی كه پارلمان بریتانیا قانونی را گذراند كه بر اساس آن در بریتانیای كبیر درهای امواج رادیویی روی پخش‏كنندگانِ مستقل برنامه‏های دینی باز می‏شد. در 1994 رادیو پیشتاز[53] یكی از اولین خدمت‏رسانی‏های انجیلی بود كه جواز برخورداری از AM را دریافت می‏كرد. این رادیو اكنون با ارسال برنامه‏هایی كه ارزش‏های مسیحی را بیان می‏كند به هستۀ مركزی مخاطبان در میان مسیحیان متعهد در بریتانیای كبیر دسترسی دارد.

پخش برنامه‏های دینی در طلیعۀ دَم هزارۀ جدید در سراسر دنیا در حال شكوفایی است. استرالیا با بیش از 40 ایستگاه رادیویی مسیحی، آمریكای لاتین با بیش از 150 ایستگاه تلویزیونی مسیحی و 1000 ایستگاه رادیویی و آفریقا با شمار رو به رشدی از خروجی‏های رسانه‏ای فعال سرویس‏دهی می‏شود. پخش‏كنندگان برنامه‏های اسلامی، مانند امت اسلامِ آمریكا[54] نوای قرآن مجیدِ مصر[55] و نوای اسلامِ لیبی[56] به شكل روز افزون هم در قالب‏های برنامه‏سازی خود و هم در مهارت‏های فنی خبره شده‏اند. در هند تمام گروه‏های دینی هندی، كه شامل جین‏ها، مسلمانان، سیك‏ها، مسیحیان و هندوها می‏شوند، كانال‏ها تلویزیونی كابلی دارند كه بی‏وقفه برنامه‏های دینی را به مخاطبان خود ارائه می‏دهند. این برنامه‌ها انواع مختلفی از اجراها كه شامل همه چیز از خطبه‏های روحانیون مسلمان گرفته تا آهنگ‏های مؤمنانة موسیقیدانان هندو و مجاهده‏های شفادهی بنی‌هین[57] می‏شود را دربرمی‌گیرند.
1390 .13 اردیبهشت / نویسنده: گریگور تی. گوثالس، فیلیپ کارول لوکاس / نظر: 0 /

نظرات:

بازخورد مطلب:

خانه | تماس | درباره ما |